A General’s Final Regret: “My Death Does Not Grieve Me—What Grieves Me Is Finfinne Not Being Free”
The Unwavering Spirit of General Garasuu Dhukii and the Eternal Struggle for Oromo Liberation
By Daandii Ragabaa
In the annals of Oromo history, few figures embody the spirit of sacrifice and unwavering dedication to the cause of freedom as profoundly as General Garasuu Dhukii. A man forged in the crucible of war, he stood as a pillar of resistance against colonial subjugation, his life intertwined with the struggle for Oromo self-determination.
His story, however, is not merely one of military might, but of a man whose deepest pain was not for his own fate, but for the future of his people and their ancestral capital. His dying wish echoes through the ages, a stark reminder of the burden carried by those who fight for justice.
The Weight of a General’s Resolve
General Garasuu Dhukii was a symbol of Oromo resistance during the fierce battles against the Italian colonial forces. On the frontlines, where the fighting was most brutal, the general found himself trapped in a harrowing situation. He had done all he could, given his all for the cause. As he later confided, the heaviest burden was not the fear of death in battle, but the thought of dying while his homeland remained unfree.
In his final moments, he is remembered for a profound reflection, etched into the memory of those who knew him. He declared, “I have done all that I should do. If I die, it is not my time that grieves me. But what truly grieves me is the thought that Finfinne, the land of my people, will remain unfree.” These were not the words of a coward, but the lament of a leader for whom victory was measured not in personal glory, but in the liberation of his people’s heartland.
This sentiment captures the essence of the Oromo struggle: the fight for Finfinne is not a matter of political maneuvering but a fight for identity, dignity, and historical justice.
Finfinne: The Eternal Heart of the Struggle
Finfinne is not just a city of political and economic power. It is the “eye” of the Oromo people, the axis around which their history and destiny revolve. From the legendary heroes of the past, like General Garasuu Dhukii, to the modern-day Qeerroo youth, Finfinne stands as an unyielding symbol.
The general’s reflections echo a truth that has been carried through the generations: “The eye does not tolerate an obstruction.”
For the Oromo people, Finfinne is that eye, and the struggles of the past have made it clear that its people will never accept a future where they are not masters of their own land. The recent history of resistance in Finfinne is a testament to this unwavering spirit, proving that the fight for liberation is a continuous legacy passed down through generations.
A Legacy That Lives On
The sacrifice of General Garasuu Dhukii is a poignant testament to the resilience of the Oromo nation. He, like countless others, understood that his personal survival was secondary to the collective destiny of his people. His grief, recorded for history, is not just a memory but a call to action, a reminder that the battle for Finfinne’s soul is a long and arduous one that requires the commitment of all.
His death serves as a powerful message to the world and to the Oromo people themselves: that the spirit of resistance, kindled in the hearts of heroes like him, remains alight. The realization that a hero’s greatest regret was not his own mortal end, but the continued subjugation of his homeland, continues to fuel the struggle for Oromo liberation.
Conclusion: A Grief That Inspires
General Garasuu Dhukii gave his life for a cause he believed in, but his legacy lives on in the countless Oromos who continue to demand justice and freedom. His dying words are a profound reflection of the Oromo struggle: a fight not for land alone, but for the very soul of a nation.
The battle for Finfinne continues. But the general’s grief will never be in vain as long as the Oromo people remember his sacrifice and carry the torch of resistance forward.
Injifannoon Ummata Oromoo!
Finfinne haa jabaattu!
Wareegama Seenaa Oromoo Finfinnee
Oromoon lafa dhaloota isaa fi handhuura seenaa isaa taate Finfinnee irratti eenyummaa isaa, kabaja isaa fi Oromoo ta’uu isaa tiksuuf seenaa keessatti wareegama guddaa kaffaleera. Kanaafis wareegamni kabajaa Tufaa Araddoo Jaarraa fi Jaarraa Tuturuu ragaa seenaa lubbuun jiru ta’anii dhaabbatu.
Finfinneen Bakka Hunda Oromooti
Magaalaan Finfinnee, kan amma Addis Ababa jedhamuun beekamtu, bakka hunda Oromooti. Isheen handhuura Oromiyaa keessatti argamti, qabiyyee fi seenaa Oromooti. Oromoon Finfinnee irratti lafa fi dhugaa qaba. Seenaan Oromoo fi Finfinnee walitti hidhata. Oromoon Finfinnee irratti lafa isaa fi dhugaa isaa qabaachuun isaa, seenaadhaan fi aadaadhaan walqabata.
Wareegama Goototaa
Tufaa Araddoo Jaarraa fi Jaarraa Tuturuun gootota Oromoo keessaa isaan tokko. Isaanis Finfinnee irratti dhugaa isaanii qabaachuuf, Oromoo fi Oromummaa tiksuuf wareegaman. Wareegamni isaanii ragaa seenaa lubbuun jiru ta’uun isaanii, Oromoon Finfinnee irratti dhugaa qabaachuun isaa agarsiisa. Akkasumas, isaanis Oromoon Finfinnee irratti lafa isaa fi dhugaa isaa qabaachuuf qabsoo itti fufuuf kan gargaaru dha.
Xumura
Oromoon Finfinnee irratti dhugaa qaba. Seenaan Oromoo fi Finfinnee walitti hidhata. Gootonni akka Tufaa Araddoo Jaarraa fi Jaarraa Tuturuu, Oromoon Finfinnee irratti dhugaa qabaachuun isaa agarsiisaniiru. Kanaaf, Oromoon Finfinnee irratti lafa isaa fi dhugaa isaa qabaachuuf qabsoo itti fufuuf jira.
Injifannoon Ummata Oromoo!
Finfinneen lafa Oromooti!
Finfinne Maaliif Lafa Falmii Taate?
Seenaa, Waan Badde, fi Qabsoo Deebisuu
Barreessaa: Asheetuu Sanbata Raggaasaa
Finfinneen, magaalaan waan amma Addis Ababa jedhamuun beekamtu, Afrikaa Bahaatti digrii dagalee/latiituudii 9′ Kaabaafi digrii irraangadee/loongituudii 39′ gara Bahaatti argamti. Isheenis handhuura Oromiyaa, handhuura biyya Itoophiyaa keessatti hundooftee jirti. Finfinneen dachii handhuura Oromoo taatee qabiyyee gosa Oromoo Tuulamaa torban Oboofi ja’an Galaan irratti hundoofte ta’uu barreeffamoonni gara garaa ni ibsu.
Waa’ee seenaa Finfinnee barreessuuf kitaabolee garaa garaa dubbisuun, manguddoota, hayyootaafi jiraattota magaalittii irraa odeeffannoon funaanameera. Dhimmi Finfinnee dhimma Oromoo marti xiiqiidhaan ilaalu, lafa seenaan irratti dabe, lafa Oromoon irratti cabe, lafa fardeen Oromoo irratti ajjeefaman, lafa Oromoorraa diinni adda kuteefi lafa bara hedduudhaaf Oromootti madaa seenaa taatee jirtuudha. Finfinneen lafa Oromoon dhugaa irraa barbaadu, qe’eesaa ganamaa, mana keessaa ari’ametti deebi’uuf qabsaa’uufidha.
Finfinneen Kolonii, Oromoon Aarsaa
Magaalaan Finfinnee magaala koloniin ijaaramte yoo taatu, dhiiga ilmaan Oromoo hedduu dhangalaasaa fi lafees isaanii caccabsuun sadarkaa amma irra jirturra geese. Magaalli tun yoo ijaarramtu humna namaafi meeshaalee ijaarsaa dhiyeessuun kan gumaacha hunda ba’e ummata Oromooti. Kana yoo jennu, sirni nafxanyaa Minilik ijaare humna namaafi meeshaalee ijaarsaa qabeenya Oromootti fayyadamuun magaalatti ijaare. Mukeen magaalatti ijaaruuf oolanis handhuuruma Oromiyaa, Finfinnee fi naannawaa isheerraa kan argamanidha.
Kunis kanumaaf, Finfinneen magaalaa “dhiiga Oromootiin ijaaramte” jedhamuun beekamti. Oromoon lafa isaatti, qabeenya isaatti, fi jireenya isaatti aarsaa ta’ee, isa immoo qabeenya isaanii irraa buqqifamee, iddoo isaaniitiin ala godhamee, bakka isaanii keessatti keessummaa taasisame.
Finfinneen dur osoo gara magaalatti hin dhufin dura ganda qonnaan bultootaa Gullallee fi Harbuu Marii turte. Ganda qonnaan bultootaa irraa kan hafe lafa duwwaa margaafi bosonaan uwwifame ture akka ta’e ragaaleen hedduun ni ibsu. Naannoon Finfinnee jedhamee beekkamu addatti naannoo xiqqoo Horri Finfinnee jiru kanadha. Kunis bakkeewwan amma ‘Filwuhaa’, ‘Masqal Addababayi’, 70 Biheeraawwii’ fi ‘Istaadiyeemii’ jedhamee waamamu kana ofkeessatti hammata.
Finfinneen Qorqalbiin Oromummaa
Qorqalbiin Oromummaa ummata Oromoo, Finfinnee irratti ijaarame. Sababiin isaas, Finfinneen qe’ee heeraafi seeraa, araddaa muudaa ta’uudhaan Oromticha ganamaa tajaajiluu bira darbee giddugala ilmaan Booranaafi Baareentuu ta’uudhaan beekkamti.
Magaalaan Finfinnee akka magaalota naannolee biyya kanaa kanneen biroo qooqa naannichaatiin tajaajiluu baattus magaalaa guddittii mootummaa naannoo Oromiyaa; akkasumas, teessoo Mootummaa Federaalawaa Rippaabilika Itoophiyaafi teessoo Gamtaa Afrikaa ta’uudhaan magaalaa tajaajilaa turteefi tajaajilaa jirtudha. Finfinneen teessoo mootummaa federaalaati jechuun, magaalaan tun qabeenyummaan ishee kan naannolee kurnaniiti jechuun miti. Seerri akkas jedhus hin jiru. Kanaaf, handhuura Oromiyaa waan taateef qabeenyummaan ishee kan ummata Oromooti.
Kana malees, Finfinnee dabalatee Dirree Dhawaanis sababa daangaa bulchiinsaa mootummaa naannoo Oromiyaa kessatti argamtuuf qofa osoo hin taane, Oromiyaan dhugaa seeraafi heeraas irraa qabdi waan ta’eef magaalaawwan Oromiyaafi Oromoo ta’uudhaan beekkamu; Oromoon dhugaa kana deeffachuuf qabsaa’aa jira.
Sababoonni Finfinneen Lafa Falmii Taate
Finfinneen lafa falmii ta’uuf sababoonni hedduun jiru. Isaan keessaa muraasni:
1. Seenaa Hiraarsaa fi Qabsoo
Finfinneen lafa Oromoon irratti cabe. Lafti kun dhugaa Oromooti, garuu akkaataa humnaatiin isaan irraa buqqifame. Kunis sababa qabsoo dheeraa Oromootiif ta’ee jira.
2. Qabeenya Oromoo
Finfinneen handhuura Oromiyaa taatee, qabeenya uumamaa, qabeenya namaa, fi qabeenya aadaa Oromoo ofkeessatti qabdi. Kunis Oromoon lafa isaa irratti dhugaa qabaachuun isaa agarsiisa.
3. Teessoo Siyaasaa
Finfinneen teessoo mootummaa federaalaa ta’uun ishee, Oromoof haala siyaasaa keessatti iddoo guddaa qabdi. Kunis Oromoon lafa isaa irratti aangoo qabaachuu qabu agarsiisa.
4. Aadaa fi Eenummaa
Finfinneen aadaa fi eenummaa Oromoo keessatti iddoo guddaa qabdi. Oromoon Finfinneen lafa isaa ta’uun ishee haala aadaa fi eenummaa isaatiin wal qabata.
Qabsoo Deebisuu
Oromoon Finfinneen lafa isaa ta’uun ishee deebisuu qaba. Kunis qabsoo dheeraa ta’uu danda’a, garuu Oromoon lafa isaa irratti dhugaa qaba. Qabsoo kun:
- Qabsoo Seenaa: Oromoon seenaa isaa irratti dhugaa qaba. Finfinneen seenaa Oromooti.
- Qabsoo Seeraa: Oromoon seera irratti dhugaa qaba. Finfinneen seera Oromooti.
- Qabsoo Aadaa: Oromoon aadaa isaa irratti dhugaa qaba. Finfinneen aadaa Oromooti.
Xumura
Finfinneen lafa falmii ta’uuf sababoonni hedduun jiru. Isaan keessaa muraasni seenaa hiraarsaa fi qabsoo, qabeenya Oromoo, teessoo siyaasaa, fi aadaa fi eenummaa Oromooti. Oromoon Finfinneen lafa isaa ta’uun ishee deebisuu qaba. Kunis qabsoo dheeraa ta’uu danda’a, garuu Oromoon lafa isaa irratti dhugaa qaba.
Finfinneen lafa Oromooti!
Oromoon Finfinneen lafa isaa ta’uun ishee deebisuu qaba!
Qabsoon Oromoo itti fufa!
Injifannoon Ummata Oromoo!
Finfinne haa jabaattu!
Barruun kun Asheetuu Sanbata Raggaasaa irraa kan argame yoo ta’u, Finfinneen lafa Oromoo ta’uun ishee deebisuuf qabsoo Oromoo itti fufuuf kan gargaaru dha.
የኦሮሞ ጀግኖች በፊንፊኔ እና በአባቶች መሬታቸው ላይ ያሳለፉት ትግል
በንጉሠ ነገሥቱ አገዛዝ ስር ተዋርደው የሞቱትን የኦሮሞ ጀግኖች ማስታወስ
ጸሐፊ፦ ደበሌ ይገዙ ቲክሴ
ታሪክ የተከሰቱትን ክስተቶች መዝገብ ብቻ አይደለም—የቀደሙት ትውልዶች ድፍረት፣ መቻቻል እና መስዋዕትነት ህያው ምስክር ነው። ለኦሮሞ ህዝብ፣ ለፍትህ እና ለክብር የሚደረገው ትግል ለጭቆና ለመስገድ እምቢ ባሉ በማይበገሩ ጀግኖች ምልክት ተደርጎበታል። የእነሱ ታሪኮች በኦሮሞ ህዝብ ትውስታ ውስጥ ተቀርፀዋል፣ ለተስፋ ብርሃን እና ለነጻነት ትግሉን ለመቀጠል ጥሪ ሆነው ያገለግላሉ።
ዛሬ፣ በፊንፊኔ ላይ በጨቋኝ አገዛዞች የተዋረዱ፣ የተሰቃዩ እና የተገደሉትን የኦሮሞ አባቶች እና ጀግኖች አንዳንዶቹን እናስታውሳለን። መስዋዕትነታቸው በጭራሽ አይረሳም።
1. ሳፎ ካሎ፦ ሁሉንም ነገር ያጣው ሀብታም
ሳፎ ካሎ በኪላ ሊቃ አካባቢ ሀብታም እና ተደማጭ ሰው ነበር። ከረጅም ጊዜ ትግል በኋላ፣ ሰላምን ተስፋ በማድረግ ለአፄ ሚኒሊክ ተገዛ። ነገር ግን እጁን ሰጠ በማለቱ ተክዶ እጆቹን አጣ። የዚያን ጊዜ ምሳሌ እንዲህ ይላል፦
“ሆርቱ አካ ሳፎ ካሎ፣ ሎልቱ አካ ጃራ ማታኮ”
“እንደ ሳፎ ካሎ ሀብታም፣ እንደ ጃራ ማታኮ ተዋጊ።”
2. ቡታ ሎኮ፦ የፊት መጋፈጥ ዋጋ
አዲስ ግብር ሲጣል፣ ቡታ ሎኮ ለመክፈል ፈቃደኛ አልሆነም። በቅጣት፣ እሱ እና ሌሎች 19 ሰዎች እጆቻቸው ተቆራረጡ። ይህ የአገዛዙ ጭካኔ እውነታ ነበር—ለመቃወም ለሚደፍሩ ሁሉ ማስጠንቀቂያ።
“ቃሊ አፅህ ሂሪሴ፣ ቃማ ኢሳቱ ሂራታ”
“ከንጉሠ ነገሥቱ የሚወስድ የራሱን አካል ያጣል።”
3. ሶራ ሎሜ፦ የሆራ ቦሌ ተዋጊ
ሶራ ሎሜ ከሆራ ቦሌ አካባቢ የመጣ ተዋጊ ሲሆን በንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች ላይ በጥብቅ ተዋግቷል። ከተያዘ በኋላ፣ ተሰቃይቶ በጦር እና በበትር ተደብድቦ ተገደለ። ሞቱ የተቃወሙትን የሚጠብቀውን ጭካኔ አሳዛኝ አስታዋሽ ነው።
4. ጉራራ ላታ፦ የመሬቱ ተከላካይ
ጉራራ ላታ ከአሁኑ ኪሎ 6 እስከ ጊራር ድረስ ያለው መሬት ባለቤት ነበር። ከመጠን በላይ ግብር ለመክፈል ፈቃደኛ ባለመሆኑ፣ ተሰቅሎ ተገደለ። መሬቱም በሃይል ተወሰደ።
5. ላታ ገዳ፦ የአባት መስዋዕትነት
ላታ ጋዳ፣ የጉራራ ላታ አባት፣ ከልጁ ጋር ተሰቅሎ ተገደለ። በአርሲ መሬት ከተሰጣቸው በኋላ እንዲገዙ ሲባሉ፣ እንዲህ አሉ፦ “መሬታችን እዚህ ነው—እዚህ እንሞታለን ወይም እዚህ እንኖራለን።”
6. አያኖ ቱራ፦ የመቃወም ዋጋ
አያኖ ቱራ ያለምክንያት ከመጠን በላይ ግብር ተጣለበት። ፍላጎታቸውን ማሟላት ባለመቻሉ፣ እጆቹ ተቆራረጡ። ከጥቂት ጊዜ በኋላ ሞተ።
7. ዶሪ ዶዶታ ኦብሴ፦ ተከላካዮቹ
የዶሪ ቤተሰብ መሬታቸውን ለመተው ፈቃደኛ አልሆነም። በአስተሳሰብ ልዩነት ምክንያት ግብር መክፈል ባለመቻላቸው፣ እጆቻቸው ተቆራረጡ። የመቃወም መንፈሳቸው አፈ ታሪክ ሆነ።
“ወራ ሀርካን ከናኒ፣ ሀርካ ኢሳኒ ዳባን”
“በእጃቸው የሰጡ እጃቸውን ያጡ።”
ሌላ ቡድን፣ የዶዶታ ኦብሴ፣ “ኩማ ጋቴ፣ ጉራቻ ኡፋቴ”—”ሺ የከፈሉ እና ጥቁር የለበሱ” በመባል ይታወቃሉ።
8. ዳሆ ጉራሮ ቡሎ፦ ልትለወጥ ያልፈለገችው እናት
ዳሆ ጉራሮ ቡሎ ወደ ክርስትና ለመለወጥ ፈቃደኛ አልሆነችም። ከተገደለች በኋላ፣ አካሏ ለሁለት ሳምንታት ያለቀብር ቀረ፣ ይህም የአገዛዙን ጭካኔ ያሳያል።
9. ጉራራ ዶዮ፦ በሕይወት ተቃጥለው
ከረጅም ጊዜ ተቃውሞ በኋላ፣ ጉራራ ዶዮ እና ሚስቱ በራሳቸው ቤት ውስጥ በሕይወት ተቃጥለዋል። የንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች መሬታቸውን ከበቡ እና አቃጠሉት።
10. ቀጀላ ዶዮ፦ የቢርቢርሳ ሰማዕት
ቃጀላ ዶዮ፣ የቢርቢርሳ ተዋጊ በመባል የሚታወቀው፣ ከረጅም ጊዜ ተቃውሞ በኋላ ከሚስቱ ጋር በሕይወት ተቃጥሏል።
11. ጃንጎ ቁምቢ፦ የተባረረው ተዋጊ
ጃንጎ ቁምቢ እና ህዝቦቹ፣ “ወራ ኪላ ሊቀ ሞራ ኡፋቴ” በመባል የሚታወቁት፣ ለመገዛት ፈቃደኛ አልሆኑም። መሬታቸውን ትተው ከከብቶቻቸው ጋር ወደ ሞጆ እና ቆቃ ሸሹ።
12. አቤቤ ቱፋ፦ ለመስገድ ያልፈለገው ፈረሰኛ
አቤቤ ቱፋ፣ የኤካ ጎሳ መሪ፣ ለዓመታት ከንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች ጋር ለመደራደር ሞከረ። ነገር ግን የአባቶቹን መሬት ትቶ በዋለጋ ወይም በአርሲ አዲስ ቤት እንዲመርጥ ሲጠየቅ፣ እምቢ አለ። እንዲህ አለ፦ “የአባቴን መሬት እገዛለሁ—ህዝቤ እዚህ እየተጨቆነ ነው።”
ተይዞ የተሞላ መያዣ ዳዋ ኮሶ (ኃይለኛ መጠጥ) ከጠጣ በኋላ ተገደለ። በጣሊያን ላይ ባደረገው ጀግንነትም ፊታውራሪ ሀቤቤ ቱፋ በመባል ይታወቅ ነበር።
13. ሹቡ ኤጀርሳ፦ የተቆረጠው ፈረሰኛ
ሹቡ ኤጀርሳ፣ ከቦሌ የመጣ ጠንካራ ፈረሰኛ፣ ተይዞ ከመገደሉ በፊት እጆቹ እና እግሮቹ ተቆርጠዋል።
14. ዱላ አራዬ፦ የወንዙ ተከላካዮች
የሆራ ፊንፊኔ ወንዝ ጠባቂዎች የነበሩት የጉዳ ዱላ ቤተሰብ፣ ተባረሩ እና ወደ ሜታ ሮቢ ለመሸሽ ተገደዱ።
15. ገላቴ አሼታ፦ የተሰቀለው ሽማግሌ
ጋላቴ አሼታ፣ የጋላን ጎሳ ሽማግሌ፣ በተቃውሞው ምክንያት ተሰቅሎ ተገደለ።
16. ጉዮ ባዳሶ፦ የቃሉ ጠባቂዎች
ጉዮ ባዳሶ፣ ከጋዳ ሙዳ መንፈሳዊ መሪ፣ የኦሮሞ ወጎችን በመጠበቅ ረገድ ላበረከተው ሚና ኢላማ ተደረገ። የንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች የቃሉን መቅደስ አዋረዱ እና ህዝቦቹን ለመሸሽ አስገደዱ።
17. አክሳሌ ጃታኒ፦ በረሃብ የተገደለው ሰው
አክሳሌ ጃታኒ፣ ከጉላሌ ጎሳ የመጣ ታዋቂ ጀግና፣ ተይዞ በንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች በረሃብ ተገደለ።
18. ወራ ገኑ፦ የማይደፈሩት
የወራ ጋኑ ጎሳ፣ “ወራ ሂን ጋኑ”—”ሊሸነፉ የማይችሉት” በመባል የሚታወቀው፣ ለሚኒሊክ አገዛዝ ለመገዛት ፈቃደኛ አልሆነም። ያለማቋረጥ ጥቃት ይደርስባቸው ነበር ነገር ግን መቃወማቸውን ቀጠሉ።
19. ኮምቦሌ ጃራ፦ አስፈሪው ተዋጊ
ኮምቦሌ ጃራ መገኘቱ ለጠላቶቹ ፍርሃት የሚጥል ተዋጊ ነበር። በጨፌ ቆቃ ተገደለ፣ እና ብዙ የኦሮሞ ጀግኖች “በራሳቸው ላይ በመዞራቸው” በሚል ሰበብ ተጨፈጨፉ።
20. ላታ ገዳ ሀዋስ፦ የዋንጂ ሰማዕት
ላታ ጋዳ ሀዋስ በዋንጂ ጨፌ ላይ ለዓመታት ከንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች ጋር ተዋግቷል። በተያዘ ጊዜ፣ በፊንፊኔ ውስጥ በሕይወት ተቀበረ። ቅርሱ በህዝቦቹ ዘፈኖች ውስጥ ይኖራል፦
“Lataa yaa Miidhagaa
Miidhagaa fuula godeessaa
Lataan xiiqii hin sarmu
Labanii gurratti bobeessa
Kan Abbootni Warjii
Akka Kanniisat hidditi
Ijoolleen Wanjii”
21. ሀሳኑ ወዳይ፦ በራሱ ሁኔታ የሞተው ተዋጊ
ሀሳኑ ዋዳይ በጭራሽ ለንጉሠ ነገሥቱ ኃይሎች አልተገዛም። እንደተከበበ ሲያውቅ፣ መሳሪያዎቹን እና ፈረሱን ቀበረ፣ ከዚያም ራሱን አጠፋ። እንዲህ አለ፦ “ጠላት ሰይፌን አይወስድም—የራሴን መሳሪያ ተጠቅሜ ኦሮሞን አልገድልም።”
22. ሲዳ ደበሌ ቢርማጂ፦ የጋራ ፈረሰኛ
ሲዳ ዳባሌ፣ ከጋራ የመጣ ተዋጊ፣ ለዓመታት የንጉሠ ነገሥቱን ኃይሎች አሸብሯል። የዋጋ ፈረሱን ለሚኒሊክ ለመስጠት ተገደደ፣ ነገር ግን የመቃወም መንፈሱ አፈ ታሪክ ሆኖ ይቀራል።
“Farda siidaaf hatanii
Siidaa Dabaleen soore…. “
23. ገርጂ ሮባ፦ ሀብታሙ የመሬት ባለቤት
ጋርጂ ሮባ ከቦሌ እስከ ጎሮ ጃልዱ ድረስ የሚዘልቅ ሰፊ መሬት ያለው ሀብታም የመሬት ባለቤት ነበር። ለመገዛት ፈቃደኛ አልሆነም።
24. በርካታ ሰማዕታት
በሺዎች የሚቆጠሩ የኦሮሞ ጀግኖች—ማሞ ሞዛሚርን፣ ዳዲ ፋይሳን፣ ታዳሳ ቢሩን፣ ሀይሉ ራጋሳን፣ ኤቢሳ አዱንያን፣ ታስፋሁን ጫማዳን፣ ጋዲሳ ሂርፋሳን፣ አላማዮ ጋርባን፣ ሀቻሉ ሁንዴሳን እና ሌሎችን ጨምሮ—በፊንፊኔ ተሰቃይተው ተገድለዋል። መስዋዕትነታቸው ሊቆጠር የማይችል ነው።
ማጠቃለያ፦ መሬቱ ምስክር ነው
ፊንፊኔ ከተማ ብቻ አይደለችም—የኦሮሞ ጀግኖች መቃብር ናት። የቅድመ አያቶቻችን ደም መሬቱን ያረሰው ሲሆን ድምጾቻቸውም ለፍትህ ይጩኻሉ። ጭቆናው፣ ስቃዩ እና ግድያዎቹ የጭካኔ ተግባራት ብቻ አልነበሩም—የኦሮሞን ማንነት ለማጥፋት የተደረጉ ሙከራዎች ነበሩ። ነገር ግን ተሸንፈዋል።
የኦሮሞ ህዝብ ያስታውሳል።
ገዳ ለትውልድ ይናገራል።
መሬቱ ለባለቤቶቹ ነው።
ይህ የፊቸር ጽሁፍ ለህዝባቸው ክብር እና ነጻነት ህይወታቸውን ላበረከቱ የኦሮሞ ጀግኖች ትውስታ የተሰጠ ነው። ቅርሳቸው ለዘላለም ይኖራል።
Oromedia 