በዳንዲ ረገባ

የኦሮሚያ ጠላቶች ዓይናቸውን ዘግተው የኦሮሞ ነፃነት ትግል እንደጠፋ ቢያስቡም፣ ከእግራቸው በታች ያለው መሬት ግን ሁሉንም እየቀየረ ነበር። የኦሮሞ ነፃነት ትግል ለጠላቶች እይታ የተዘጋጀ ትርኢት አይደለም፤ ዓለም ባትመለከትም መልክዓ ምድሩን እየቀረጸ የሚሄድ ጸጥተኛና የማያቋርጥ ማዕበል ነው። ዛሬ እንቅስቃሴው በተጓዘበት መንገድ ላይ ሲያሰላስል፣ አንድ እውነት ግልጽ ሆኗል፦ ሥራው ቀጥሏል፣ ፍሬዎቹ ተባዝተዋል፣ የኦሮሞ ብሔር መሠረትም ከመቼውም ጊዜ በላይ ጠንካራ ሆኗል።

የመቀዛቀዝ ተረት

የኦሮሞ ነፃነት ተቃዋሚዎች ዝምታ መገዛት እንደሆነ በመገመት ለዓመታት ተናግረዋል። ዘዴያዊ እንደገና ማስተካከያዎችን ወይም ጊዜያዊ እረፍቶችን በመጥቀስ ትግሉ እንደሞተ አውጀዋል። ተሳስተዋል። አንድ ነጸብራቅ እንደሚያስታውሰን፣ “Diinonni Oromoo otuu hin beekiin hojiilee ABO hojjataa ture” —ጠላቶቹ እየተሠራ ስላለው ሥራ አያውቁም ነበር። የኦሮሞ ነፃነት ግንባር አልጠፋም፤ ተላመደ። ሠራ። በጭቆና ኮንክሪት ውስጥ ዘልቀው የሚወጡ ዘሮችን ተከለ።

ትግሉ ቀጥተኛ መስመር አይደለም፤ ከጊዜ በኋላ ሸለቆዎችን የሚቀርጽ ጠመዝማዛ ወንዝ ነው። የመመለስ ጊዜያት ነበሩ፣ ተዋጊዎቹ ራሳቸው በማያውቁት ግዛት ውስጥ ሲሰናከሉበት ነበር። “Yeroo garii qabsaa’oti waan muuxannoo itti hin qabneef danqamuun ifaa dha.” መደናቀፍ፣ ያልታወቀ ነገር መጋፈጥ፣ የማንኛውም የነፃነት ጉዞ ተፈጥሯዊና አብራሪ አካል ነው። ነገር ግን ነጸብራቁ ወሳኝ ልዩነት ያሳያል፦ “Danqamuun garuu qabsoo irraa yeroof duubatti deebi’uu malee qabsoo dhiisuu jechuu miti.”

መደናቀፍ የማቆሚያ ምልክት አይደለም፤ ማዞሪያ ነው። ለጊዜው ወደ ኋላ መመለስ፣ መገምገም፣ መሰባሰብ እና በብልህነት መምታት ሽንፈት ሳይሆን እውነተኛ ድል ለማግኘት የሚያስችል እንቅስቃሴ ምልክት ነው።

የማይታገል ፈቃድ ተጨባጭ ፍሬዎች

ተቺዎች በምናብ ድክመቶች ላይ ባተኮሩ ቁጥር፣ የኦሮሞ ትግል በጸጥታ ሊሰረዙ የማይችሉ ድሎችን እያከማቸ ነበር። ነጸብራቁ እነዚህን ስኬቶች በገርነትና በተገቢው ኩራት ዘርዝሯል፦

ኦሮሚያ ተነስታለች። ኦሮሚያ ረቂቅ ነገር ናት ብለው መደበቅ አይችሉም። እውቅና ያለው አካል፣ ክብር የሚሰጠው የትውልድ አገር፣ ፍትሕ የሚጠይቅ ታሪክ ሆናለች። “Oromiyaan bobaa diinaa jalaa bahee beekamee jira.” ብሔሩ ከመካድ ጥላ ወጥቶ ወደ አለም አቀፍና ሀገር ውስጥ እውቅና ብርሃን ወጥቷል።

ቋንቋው ተገቢውን ቦታ አግኝቷል። አፋን ኦሮሞ፣ በአንድ ወቅት ወደ ግል ሕይወት ዳር የተገፋው ቋንቋ፣ አሁን የትምህርትና የመንግሥት ሥራ ቋንቋ በመሆን ከፍ ብሎ ቆሟል። “Afaan Oromoo afaan barnootaa fi hojii mootummaa ta’eera.” ይህ ትንሽ ስጦታ አይደለም፤ አብዮታዊ ለውጥ ነው። የአንድ ሕዝብ ቋንቋ የክፍል እና የቢሮ ቋንቋ በሚሆንበት ጊዜ፣ የዚያ ሕዝብ ነፍስ በይፋ እውቅና አግኝታለች።

ጽሑፉ በሕይወት አለ። “Qubeen Afaan Oromoo kan Afaan Oromoo ittiin barsiisan ta’eera.” የኦሮሞ ፊደል—በአንድ ወቅት የታገደ፣ በአንድ ወቅት የተሰረዘ—አሁን ልጆች የራሳቸውን ቅርስ ውበት እንዲማሩ በንቃት ጥቅም ላይ ይውላል። ፊደል መማር ነፃነት ነው። በእናት ቋንቋ ማንበብ አእምሮን ከቅኝ ግዛት ባርነት መልሶ መያዝ ነው።

ባንዲራው ሳይሸነፍ ይውለበልባል። “Alaabaan Oromoo mallattoo diddaa fi bilisummaa qabsoo Oromoo ta’ee beekamee jira.” የኦሮሞ ባንዲራ ከእንግዲህ የተሸሸገ የአመጽ ምልክት አይደለም፤ እውቅና ያለው የመቋቋምና የነፃነት አርማ ነው። በስብሰባዎች፣ በዲያስፖራ አዳራሾችና በሚሊዮኖች ልብ ውስጥ ይንፀባርቃል። እንደገና ሊሰየም ፈቃደኛ ያልሆነ ብሔር ቀለሞች ናቸው።

የዘሩ አበባ

ነጸብራቁ ስለ አንድ ቆንጆና ጥልቅ ለውጥ ይናገራል፦ “Akkanaan sanyiin bilisummaa facaafamee daraaree hundee sabboonummaa Oromoo fi Oromummaa ta’aa jira.”

የነፃነት ዘሮች፣ በትግሉ አስቸጋሪ አፈር ላይ የተበተኑት፣ አሁን እያበቡ ነው። በኦሮሞ ማንነትና ብሔርነት መሠረቶች ላይ ሥር እየሰደዱ ነው። ይህ አፋጣኝ ድል አይደለም፤ ትውልዳዊ ለውጥ ነው። የኦሮሞ ሕዝብ ቅድመ አያቶቻቸው ስለታገሉት ነገር አበባ እያዩ ነው። ማንነቱ ከእንግዲህ ዝም ትውስታ አይደለም፤ በየቀኑ እያደገ የሚሄድ ሕያውና ትንፋሽ ያለው እውነታ ነው።

የመቀጠል ቅዱስ ግዴታ

ሆኖም፣ ነጸብራቁ የእርካታ ዘፈን አይደለም። የሚያስተጋባውን ተጠያቂነት የሚያሳይ ቃል ይዞ አምጥቷል፦ “Kun haga hireen murteeffannaa ummata Oromoo dhugoomutti jabaatee kan itti fufu ta’a.”

ይህ ጉዞ ቀጥሎ ይቆያል—በጥንካሬ፣ ያለ ምንም ይቅርታ፣ እየጨመረ በሚሄድ ሞገድ—የኦሮሞ ሕዝብ መሠረታዊ መብቶች ሙሉ በሙሉ እስኪሳኩ ድረስ። ራስን መወሰን ጥያቄ ከመሆን ይልቅ እውነታ እስኪሆን ድረስ። የኦሮሚያ ምድር በራሷ ልጆች ፈቃድ እስክትተዳደር ድረስ።

የትግሉ የአሁኑ ምዕራፍ ያልተለመደ ክስተት አይደለም፤ የዚያ የማይታገል ቁርጠኝነት ቀጥተኛ ውጤት ነው። “Waanti amna qabsoo keessatti argaa jirrus dhugaadhuma kana.” ዛሬ የምናየው ሁሉ መንበርከክ ፈቃደኛ ያልሆኑ ሕዝቦች ንጹሕ እውነት ነው።

የመቋቋም ቅርስ፣ የፍትሕ የወደፊት ጊዜ

“Qabsoon Bilisummaa fi haqa Oromoo kabachiisuuf yoomiyyuu jabatee itti fufa; hireen murteeffannaa ummata Oromoof godhamus kan wareegama keenyaan dhugoomuu dha.”

የኦሮሚያን ነፃነትና ፍትሕ ለማክበር የሚደረገው ትግል በማይዳከም ጥንካሬ ይቀጥላል—ለዘላለም እና ለዘለዓለም። የኦሮሞ ሕዝብ የሚታገለው መብቶች ለመለመን የሚቻሉ ስጦታዎች አይደሉም፤ መገኘት ያለባቸው ውስጣዊ እውነቶች ናቸው። የእነዚያ መብቶች ማሳካትም የፖለቲካ ምኞት ብቻ አይደለም፤ የተቀደሰ አደራ፣ በኦሮሞ ሁሉ ትከሻ ላይ ያረፈ ሃላፊነት—በትውልድ አገሩም ሆነ በዲያስፖራ ሩቅ አገሮች።

ጠላቶቹ ወደ ጎን ተመልክተው ሊሆን ይችላል። ሥራው እንደቆመ አስበው ሊሆን ይችላል። ነገር ግን የኦሮሞ ሕዝብ ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ጥልቅ እየቆፈረ፣ ከጭቆኞች የሚበልጡ ዘሮችን እየተከለ፣ እና ለብዙ ሺህ ዓመታት የሚቆይ ብሔራዊ ማንነት እየገነባ ነው።

ያልታየው ሥራ አሁን ታይቷል። የተተከሉት ዘሮች እያበቡ ነው። በእሳት የተፈተነውና በትዕግሥት የተደቀነው ትግልም ወደ ፊት ይጓዛል—ቆራጭ፣ ወጥ፣ እና የማይሸነፍ።

ድል ለኦሮሞ ሕዝብ!