Obbo Leencoo Lataan: Mirgi Oromoo yoo kabajame, nagaan biyyaalessaa waaraa ta’a

“Akkuma Itoophiyaan Gaanfa Afrikaa keessatti bakka olaanaa qabdu, Oromoonis Itoophiyaa keessatti bakka olaanaa qaba.”

Kana jechuun Obbo Leencoo Lataan yeroo hunda dubbata. Haata’u malee, kun jecha bareedaa qofa miti — dhugaa siyaasaa fi haala teessuma lafaa irratti hundaa’e ibsuudha.

Barruu gaazexaa dhiyeenya kanaa irraa hubatamu, Obbo Leencoo Lataan baay’ina uummata Oromoo biyyattii keessatti qabu, akkasumas haala teessuma lafaa fi iddoo tarsiimawaa Oromoon qabu bal’inaan ibsaniiru. Kunis gaaffii Oromoo fi walitti dhufeenya isaa jiraachuu Itoophiyaa waliin ifa taasisuuf gargaare.

Mirgi Bu’uuraa fi Nagaa Waaraa

Yaada guddaa barruu kana keessatti mul’atu: mirgoonni bu’uuraa uummata Oromoo yoo hin kabajamne, akkasumas bakka bu’ummaan dhugaa yoo hin jiraanne, Itoophiyaa keessatti nagaa waaraa, dimokraasii fi tasgabbii fiduun hin danda’amu.

Kun yaada siyaasaa qofa miti. Seenaa biyyattii keessatti rakkoolee gara cinaatti dhiibuu fi humnaan ukkaamsuun qofti tokkummaa biyyaalessaa yeroo dheeraaf itti fufsiisuuf gahaa akka hin taane hubachiisa. Rakkoon yoo dhokate, furamuu miti — guddachuu qofa.

Yeroo Ce’umsaa fi Yaaddoowwan Biyyaalessaa

Yeroon ammaa yeroo ce’umsaa ta’ee, yaaddoowwan biyyaalessaa hedduu mudatan. Isaan keessaa:

Ummata eenyummaa isaa beekamtii kennuu: Rakkoolee seenaa fi siyaasaa biyyattii keessatti mul’atan haala waaraan furuuf, eenyummaa sabaa fi mirga ofiin of bulchuu/ofiin murteeffachuu ifatti gara minjaala marii irratti fiduun mari’achuun barbaachisaa ta’e. Dhoksuun ykn didduun furmaata miti.

Qormaata tokkummaa itti fufsiisuu: Tokkummaan humnaan ykn ukkaamsaan ijaarame waaraa miti. Tokkummaan dhugaa kabaja, walh Hubbannaa fi walii galtee irratti hundaa’a.

Waltajjii Siyaasaa Hunda Hammate

Ergaan guddaan barruu kanaa: waltajjii hunda hammatu — yeroo ce’umsaa keessatti mootummaa ce’umsaa fi humnoota siyaasaa garaagaraa gidduutti turee kanneen akka walitti bu’iinsaa fi dhiphuu siyaasaa tasgabbeessuuf, waltajjii marii bal’aa hundeessuun barbaachisaa ta’e.

Akkuma ilaalcha ABO/OLF calaqqisiisanitti, qaamolee fi dhaabbilee siyaasaa hunda hammate, ifa, nagaa fi marii biyyaalessaa bal’aa ta’e hatattamaan qophaa’uu qaba.

Gaaffii Oromoo fi Ijaarsa Biyyaa

Barruu kana keessaa yaadni hubannoo gaafatu: Obbo Leencoo Lataan jalqabumarraa eegalee akka warri biraa ja’u, biyya Oromiyaa walaba taate ijaaruu irra hiree, Oromoofii Oromiyaa biyya Itoophiyaa keessatti furuun akka danda’amu ni amanu.

Kanaaf, Haaceen jecha gaafannoo dhiyeesse: “Oromoon biyya ijaara malee biyya diigaaree?”

Deebiin isaa ifa: Oromoon biyya ijaaruuf qofa waamame. Gaaffiin Oromoo kaasuun rakkoo Itoophiyaa furuuf dirqama ta’e — sababni isaas Oromoo malee Itoophiyaan guutummaa miti.

Xumura

Yaadni ijoo barruu kanaa ifa: mirgi Oromoo fi nagaan Itoophiyaa walirraa adda ba’uu hin danda’an. Yoo mirgi Oromoo kabajame, yoo bakka bu’ummaan dhugaa jiraate, yoo waltajjiin marii hunda hammate baname — nagaan waaraan, dimokraasiin fi tasgabbiin biyyaalessaa danda’ama.

Kanaaf, gaaffii Oromoo kaasuun rakkoo Itoophiyaa furuuf dirqama qofa miti — karaan inni tokkicha nagaa waaraa fiduudha.

“Oromoon biyya ijaara malee biyya diigaaree?”