ለክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ

ከገዱ አንድአርጋቸው

ጉዳዩ፡ በፓርላማ ንግግርዎ ላይ የእኔን ስም ጠርተው ያደረጉትን ንግግር ይመለከታል

ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር

ጥር 26 ቀን 2015 ዓ.ም. በፓርላማ ቀርበው ባደረጉት ንግግር ከኤርትራ ጋር የተፈጠረውን አለመግባባት መንስኤ በተመለከተ፣ እኔን በስም ጠርተው ማብራሪያ መስጠታችሁን ሰዎች ቀርበው በነገሩኝ መሰረት ቪዲዮውን አይቼ ተረድቻለሁ፡፡

እርስዎ በዚህ ንግግርዎ እንዳነሱት፣ ጉዳዩ በታሪክ መዝገብ በአግባቡ ይቀመጥ ዘንድ የነበረውን ሁኔታ ምንም ዓይነት ጭማሪም ሆነ መቀነስ ሳያስፈልገኝ፣ በነፃ ህሊና እንዳስቀምጥ የእርስዎ ንግግር አስገድዶኛል፡፡ በዚህም መሰረት፡

1. በእኔ በኩል እንዲህ ባሉ የኤርትራን እና የኢትዮጵያን ግንኙነት በሚመለከቱ ጉዳዮች አስተያየት ለመስጠት ፍላጎት አልነበረኝም፡፡ ምክንያቱም የነዚህ ሁለት እህትማማች አገሮች የልማት ታሪክ በሰለጠነ፣ በቅርበት የተሞላ በመሆኑ በጥንቃቄ እና ሃላፊነት በተሞላበት መንገድ ሊያዝ ይገባል የሚል እምነት ስላለኝ፣ የማውቀውን ጉዳይ በማድበስበስ መንገድ ላለመናገር ወስኜ ነበር፡፡

መቼም የትግራይ ጦርነት ተጀምሮ በፕሬቶሪያ ስምምነት እስከቆመ ድረስ የኤርትራ ጦር ከኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ጎን ሳይለይ የቆየበት ጊዜ እንደነበር ግልፅ ነው፡፡ ለምሳሌ በ2013 ክረምት ላይ የትግራይ ኃይሎች ወደ አማራ ክልል አልፈው በገቡበት ወቅት፣ የኤርትራ ሰራዊት እስከ ደብረታቦር አካባቢ ድረስ መጥቶ መዋጋቱን እናስታውሳለን፡፡ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት እና የኤርትራ ጦር በአንድ ላይ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ያቆሙት በፕሬቶሪያው ድርድር የተደረሰው የሰላም ስምምነት መድረሱ ይፋ ከሆነ በኋላ ነበር፡፡ እስካሁን ድረስ ግን የአንድ አገር ሰራዊት በሚመስል ሁኔታ አብረው ነበሩ፡፡

የቀረ ነገር ቢኖር፣ በጦርነቱ መሃል ሁለተኛው ዙር ጦርነት እንዳበቃና የትግራይ ኃይሎች ከአማራ ክልል ከወጡ በኋላ፣ ውጊያ ጋብ ብሎ በነበረበት ጊዜ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት አዛዦች በግምገማ ሲሰበሰቡ የኤርትራን አዛዦች አለመጨመሩ ሊሆን ይችላል፡፡

2. ከዚያ ሁሉ ጥፋት በኋላ በአሁኑ ወቅት እርስዎ የትግራይንም ሆነ የኢትዮጵያን ህዝብ ይቅርታ ይጠይቃሉ ብዬ ስጠብቅ፣ ጉዳዩን አቅልለው ሲቀርቡ ሳይ ግን ጉዳዩ ላይ ብቻ ማብራሪያ መስጠት መረጥኩ፡፡ በትግራይ ክልል በነበረው ጦርነት የትግራይ ኃይሎችን ጨምሮ በጦርነቱ ተሳታፊዎች አማካኝነት የደረሰው ጉዳት የትግራይን ህዝብ ለመኖር በሚከብድ ሁኔታ እንዲጎዳ ያደረገ በመሆኑ፣ ለዚህ ድርጊት ሌላን አካል ብቻ ተጠያቂ አድርጎ “እኔ ከደሙ ንፁህ ነኝ” ለማለት መሞከር፣ አሁን ከፖለቲካ እና ከሞራል ተጠያቂነት ሊያድን ከመቻሉም በላይ፣ መሰል ጥፋት ዳግም እንዳይደገም ተገቢውን ትምህርት እንዳይወሰድ ያደርጋል፡፡

እውነቱን ለመናገር፣ በዚህ ጦርነት ወቅት የትግራይ ህዝብ “ማንም ወገን ተጎዳ” ብሎ ከጎኑ የሚቆምለት መንግስትም ሆነ ሌላ ወገን አልነበረውም፡፡ የነበረውን የመንግስት ሚና ተቋቁመው በተወሰነ ደረጃ ለትግራይ ህዝብ ጎን መቆም የቻሉት ጥቂት ኢትዮጵያዊ የፖለቲካ ሰዎች፣ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች እና የተወሰኑ የውጭ መንግስታት ብቻ ነበሩ ማለት ይቻላል፡፡ ይህ የኛው የኢትዮጵያውያን እውነተኛና የቅርብ ጊዜ ታሪካችን ነው፡፡

3. እኔ እግዚአብሔር ልቦና ሰጥቶዎት ከትግራይ ህዝብ ጋር ያለዎትን አስከፊና የተበላሸ ግንኙነት ቢያሻሽሉ ደስ ከሚላቸው ሰዎች አንዱ ልሆን እችል ነበር፡፡ ነገር ግን ባለፉት ስህተቶች ምንም ዓይነት የመቆጨት ምልክት ካለማሳየትዎም በላይ፣ ለዚያ ሁሉ የሰው እልቂት፣ ንብረት መውደም፣ ማህበራዊ ምስቅልቅል እና የሃገርን ህልውና የሚፈታተን ቀውስ የራስዎን የፊት አመራርነት ድርሻ ሳይመለከቱ ሌላ ተጠያቂ ፍለጋ ሲዋትቱ ማየት የሚያሳፍር ከመሆኑም በላይ፣ አሁን ያለው ምስቅልቅል የውጭ አገራዊ ሁኔታ አዲስ ቀውስ ለመፍጠር እንደሆነ ጠንካራ ስጋት አድሮብኛል፡፡ ምክንያቱም ከላይ እንደገለፅኩት፣ እስከ አሁን በህዝብ የተፈፀሙት አገራዊ ጥፋቶች ዋና መነሻ ምክንያታቸው የእርስዎ አገዛዝ ሆኖ ሳለ፣ ሁልጊዜም ውጫዊ የፈጠራ ምክንያቶችን ሊያቀርቡ ይሞክራሉ፡፡ የትግራይ ጦርነት፣ በአማራ ህዝብ ላይ እየተፈፀመ ያለው የዘር ማጥፋት፣ ማለቂያ የሌለው የኦሮሚያ ክልል ጦርነት፣ የቤንሻንጉልና የጋምቤላ ግጭትን ጨምሮ በሌሎች የሀገሪቱ አካባቢዎች ብዙ ጥፋት ያስከተሉ አገራዊ ቀውሶች የተፈጠሩት በቀጥታ በእርስዎ አገዛዝ ድክመት እና “ያለ ግጭትና ጦርነት በስልጣን ላይ መኖር አልችልም” ከሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ የተወለዱ ችግሮች ናቸው፡፡

4. ከላይ የተገለፀው አጠቃላይ ሁኔታ እንዳለ ሆኖ፣ እርስዎ በንግግርዎ በገለፁት መሰረት እኔ የእርስዎ ልዑክ ሆኜ ወደ ኤርትራ መሄዴን በተመለከተ የነበሩ እውነታዎችን ወደ ማብራራቱ ልግባ፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ፣ የትግራይ ጦርነት ከተጀመረ በኋላ እኔ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እንደነበርኩና በትግራይ ህዝብ ላይ የተፈፀመውን ወንጀል በተመለከተ መልእክተኛም ሆነ ወደ ኤርትራ ተላኪ እንደነበርኩ በፓርላማ ንግግርዎ የገለፁት ሙሉ በሙሉ ሐሰት ነው፡፡ ይህ የለየለት ቅጥፈት መሆኑን እኔ ብቻ ሳልሆን እርስዎም ቢሆኑ ያውቁታል፡፡

ሱሱ (addicted) በሆነ መልክ ሊያስቀምጡት ላቀዱት የጥፋት ፕሮጀክት፣ ህዝብን ለማናበብ ይመቸኛል ብለው ካላሰቡ በስተቀር፣ ሁላችንም እንደምናውቀው የኢትዮጵያን ፖለቲካ ለሚከታተል ሰው ሁሉ ግልፅ ነው፡፡ እኔ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት የተነሳሁት የትግራይ ጦርነት በተጀመረ ማግስት ማለትም ከጥቅምት 25/2013 ጀምሮ ነው፡፡ መቼም ይህን ጉዳይ ይዘነጉታል ተብሎ አይጠረጠርም፡፡ አሁንም ሌላ በህዝብ እና በሀገር ላይ ለመፈፀም የሚያውጠነጥኑት የጥፋት አጀንዳ ሽፋን ለመስጠት ካልሆነ በስተቀር፣ የእኔ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነትና ወደ ኤርትራ መሄድ የማይገናኙ ጉዳዮች ናቸው፡፡

5. ከትግራይ ጦርነት ጋር ተያይዞ በህዝብ ላይ የደረሰውን ከፍተኛ ጉዳት በተመለከተ፣ እርስዎ “ህዝቡን አታንሳሱ” የሚል መልእክት አስይዘው እኔን ወደ ኤርትራ የላኩኝ መሆኑን ለማረጋገጥ ምስክርነት ጠርተዋል፡፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ከዚህ ላይም ትልቅ ስህተት ፈፅመዋል፡፡ እኔ የማውቀው ሀቅ ከዚህ የተለየ በመሆኑ በዚህ ረገድ ጥሩ ምስክር ልሆንሎት አልችልም፡፡ እንደ እርስዎ ከእውነት ጋር የተጣላ ሌላ ምስክር ቢፈልጉ ይሻለዎታል፡፡

እኔ ስለትግራይ ህዝብ ያለዎትን አመለካከት እንድናገር ከፈለጉ፣ የማውቀው እውነት እርስዎ ከተናገሩት በእጅጉ የተለየ ነው፡፡ በእውነቱ ለመናገር፣ በዚያ ወቅት ጭምር ከሚያስጨንቁኝ እና ለሌሎች እንደ ጥላ እንዲያዩ የሚያደርጉት ጉዳዮች ውስጥ፣ አንዱና ዋናው የትግራይን ህዝብ መበደልና ማጥላት ነበር፡፡ ለእኔው ለራሴ ያሉኝን ላስታውስዎት፤ “በሶስት ሳምንት ውጊያ የህወሃትን ኃይል ሰባብረን መቀሌን ተቆጣጥረናል” የሚለውን ድል ለማክበር በተጠራው ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ስብሰባ ላይ የነበረን የግምገማ ሃሳብ መሰረት በማድረግ አንድ ሃሳብ አንስቼ ነበር፡፡ የቀረበው ግምገማ ዋና አላማው፣ “ህዝቡ አሁን ላይ የተፈፀመው ጥቃትም ሆነ በመከላከል የተወሰደው የሃይል እርምጃ ዱብ እዳ ሆኖበት፣ ከማንም ወገን ሳይሰለፍ ባይተዋር ሆኖ ጦርነቱን በገለልተኝነት ይመለከት ነበር” የሚል ነበር፡፡

እኔም በዚህ የግምገማ ሃሳብ ላይ በመመርኮዝ፣ “ህዝቡ እንዳረጋገጥነው የደህንነት ስጋት እንዳይፈጠር፣ ወታደሩ በአሸናፊነትና በበቀል ስሜት እንዳይያዝ፣ ጥፋት እንዳይሰማው ጥንቃቄ መደረግ አለበት፤ ቶሎ ብሎ የሲቪል አስተዳደር እንዲቋቋም እና በራሱ ልጆች እንዲተዳደር መደረግም ይኖርበታል፤ በደል የሚደርስበት ከሆነ ህወሃትን ሊናፍቅ እና እንደገና ሊጠናከር ይችላል” የሚል ስጋት አዘል አስተያየት አቀረብኩ፡፡ እርስዎም በመድረኩ ላይ ያነሱትን ሃሳብ በአወንታዊ ተመልክተው አለፉት፡፡ መድረኩ ተጠናቆ ስብሰባው ሲያልቅ ጠርተው በግልዎ ስለ ትግራይ ህዝብ ያለዎትን አመለካከት በትክክል የሚያሳይ አስተያየትዎን ላስታውስዎት፡፡ እንዲህ ነበር ያሉት፡-

Ethio info

“ትግራዮች ከእንግዲህ አይደራጁም፤ ሸንበቆ አግኝተው ጠንክረው ሊወጡ ይችላሉ ብለህ አትሰብ፤ እንዳይነሱ አድርገን ሰብረናቸዋል፡፡ ብዙ ሰው ‘የትግራይ ህዝብ፣ የትግራይ ህዝብ’ ይለናል፤ የትግራይ ህዝብ ከማን ይበልጣል? እንዳይነሳ አድርገን አድቀነዋል፡፡ በቀጣይም የበለጠ እናደቃቸዋለን፤ መሸሻ ከባድ ስለሆነ ከእንግዲህ ያ የምናውቀው ትግራይ ተመልሶ አይመጣም” የሚል ነበር፡፡ የትግራይ ኃይሎች ከአማራ ክልል ወጥተው ወደ ትግራይ ከተመለሱ በኋላም፣ በዓለም አቀፍ ማህበረሰብ ዘንድ “ተደራደሩ” የሚል ግፊት እየተጠናከረ በመጣበት ወቅትም፣ የሚከተሉት የድርድር ስልት ትግራይን ቀስ በቀስ እርግፍ አድርጎ መተው እንደሆነ በደቡብ ስብሰባ ላይ የተናገሩት ሃቅ ነው፡፡ እኔ የማውቀውና ስለትግራይ ህዝብ ያለዎት እውነተኛ አመለካከት ይህ ነው፡፡

6. በፓርላማ ንግግርዎ ትንሽ እውነታነት ያለው የእኔ ወደ ኤርትራ መሄድ ነው፡፡ ቀኑን በትክክል ለማስታወስ ባልችልም፣ ጥር መጀመሪያ አካባቢ 2013 ዓመተ ምህረት ላይ፣ አንድ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት ባለስልጣን ይዞ የእርስዎ መልእክት ለፕሬዚዳንት ኢሳይያስ አፈወርቅ እንዲደርስ ልከውኝ በማግስቱ ደርሼ ተመልሻለሁ፡፡ የመልእክቱ ጭብጥም በሚከተሉት ሶስት ጉዳዮች ላይ ያተኮረ ነበር፡፡ እነሱም፡

Ethio info

* 1ኛ) “በወያኔ ላይ በጋራ በወሰድነው የተቀናጀ ኦፕሬሽን ለድል በመብቃታችን እንኳን ደስ አለህ” የሚል የደስታ መግለጫ ለፕሬዚዳንት ኢሳይያስ ማስተላለፍ፤

* 2ኛ) የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት አካል የሆነው የሰሜን እዝ ጥቃት በደረሰበት ወቅት፣ ሰራዊቱን ተቀብለው ላደረጉለት እንክብካቤ እና ኋላም ለመልሶ ማጥቃት እንዲዘጋጅ ላደረጉልን ወንድማዊ ድጋፍ ለኤርትራ መንግስት እና ህዝብ ምስጋና ማቅረብ፤

* 3ኛ) አንዳንድ የወያኔ ደጋፊዎች እና የኢትዮጵያን እና የኤርትራን መልካም ግንኙነት የማይፈልጉ የውጭ ሀይሎች፣ በተለያዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶችና ሚዲያዎች አማካኝነት ከሰብአዊ መብት ጥሰት ጋር በተያያዘ ሰፊ የስም ማጥፋት ዘመቻ ከፍተውብናል፡፡ ይህ ነገር ውሎ አድሮ በሁለታችንም ላይ ጣጣ ሊያመጣብን ስለሚችል የጋራ ጥንቃቄ ልናደርግ ይገባል የሚሉ መልእክቶች ነበር፡፡

Ethio info

ለፕሬዚዳንቱ የሚቀርቡትን እነዚህን መልእክቶች ከገለፁልኝ በኋላ በእኔ በኩል እንዲጨመር አንድ ጥያቄ አንስቼሎት ነበር፡፡ ይኸውም “ጦርነቱ መጠናቀቁን በይፋ ለህዝብ ተናግረናል፡፡ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እየጠየቀን ያለው የኤርትራ ሰራዊት ከኢትዮጵያ/ከትግራይ እንዲወጣ ነው፡፡ ስለዚህ ለምን የኤርትራ መንግስት ሰራዊቱን እንዲያወጣ በግልፅ አንነግራቸውም?” የሚል ነበር፡፡ እርስዎ ግን “ሰራዊታችሁን አስወጡ ብለህ በፍፁም እንዳትጠይቅ” ብለው አስጠነቀቁኝ፡፡ ከዚያም የሰጡኝን ተልእኮ ተቀብዬ ተለያየን፡፡ ከዚህ ውጭ የትግራይን ህዝብ በተመለከተ የሰጡኝም ሆነ የማውቀው ምን ዓይነት መልእክት አልነበረም፡፡ በወቅቱ የአርበ ወንጀሎች የተከፈተብን የሰብአዊ መብት ጥሰት ክስ ሊያስተከትልብን የሚችለው ጣጣ ነው እንጂ፣ የትግራይ ህዝብ ላይ የደረሰው መከራ በፍፁም አጀንዳዎም አልነበረም፡፡

በማግስቱ በተዘጋጀልን አነስተኛ የኮንትራት አውሮፕላን ተሳፍረን አስመራ ደረስን፡፡ የኤርትራ ባለስልጣናት በአስመራ ኤርፖርት ተቀብለው ከተቀበሉን በኋላ ፕሬዚዳንት ኢሳይያስ ወደሚገኙበት ቦታ ወስደውን ለፕሬዚዳንቱ የያዝነውን መልእክት አቀረብን፡፡ በያዝነው መልእክት ላይ ምንም ያወዛግብ ነገር አልነበረም፡፡ የግንኙነቱ ሰው ስለተፈጠረው የሰብአዊ መብት ጥሰት ዘመቻ ለፕሬዚዳንት ኢሳይያስ ሲነግሩአቸው፣ በበኩላቸው የሰጡኝ መልስ “የሚቻለው ጥንቃቄ ሁሉ እንዲደረግ እኛም እናንተም ለበታች መዋቅሮቻችን መመሪያ እናስተላልፍ፡፡ በተረፈ እኔና አብይ በተስማማነው መሰረት ገና ብዙ የሚሰሩ ስራዎች አሉ” የሚል ነበር፡፡ በሁለቱ መሪዎች ስለሚባለው ስምምነት የማውቀው ነገር የሌለ ቢሆንም ውይይታችንን በሙሉ መግባባት ፈፅመን ወደ አገራችን ተመለስን፡፡

አዲስ አበባ በተመለስኩ በጉማግስቱ ለእርስዎ ስልክ ደውዬ፣ ከፕሬዚዳንት ኢሳይያስ ጋር ስለነበረን በጐ ውይይትና የሰብአዊ መብት ክስን በተመለከተ ሁላችንም አስፈላጊውን ጥንቃቄ ማድረግ አለብን ማለታቸውን ሪፖርት አቅርቤሎት የስልክ ንግግራችን ተቋጨ፡፡ እኔ የማውቀው እውነታ ይህ ነው፡፡

አመሰግናለሁ፡፡

ገዱ አዳርጋቸው

ጥር 27 ቀን 2015 ዓ.ም